صفحه نخست / ۱۰۰۰-۵۵۰ پ.م (دوره ایلامی نو)

۱۰۰۰-۵۵۰ پ.م (دوره ایلامی نو)

از پی شکست پادشاهی ایلام در قرن دوازدهم پیش از میلاد شوش یکی از معدود شهرهای سرزمینی است که به عصر کوچ‌نشینی بازگشت کرده است. حتا مُنشیان نیز شهر را رها کرده بودند و از همین روست که تاریخ شوش از هنگام سقوط تا پایان قرن هشتم در ابهام مانده است. با ورود مادها که نخستین‌بار آشوریان از آنان نام برده‌اند شمال و غرب فلات به‌تدریج هویت ایرانیش را به‌دست آورد. مادها قلمرو کوچک الیپی واقع در محل لرستان کنونی را نیز ضمیمه خود کردند. در نتیجه سُنت درخشان صنایع فلزی کوه‌نشینان نیمه ایلیاتی این منطقه جان تازه می‌گیرد.

این مردم در هنرشان فرهنگ ایرانی را با یادبودهای پیش‌از تاریخ و ایلامی درآمیختند.

در پایان سده هشتم پ.م، قلمرو پادشاهی شوش و انشان احیاء شده و حمایت از تمدن موسوم به ایلامی جدید را به عهده می‌گیرد. ساختمان معبد کوچکی روی اکروپل شوش با تزئینات زیبای لعابدار رنگارنگ نماد این حمایت است. همزمان با این ایام شاهزادگان دولت کوچک آیاپیر در نزدیکی دشت میانی ایذه (مال امیر) نقش برجسته‌های نیاکان ایلامی شان را غصب کرده و نقش‌های تازه‌ای پدید آوردند که نشان‌دهنده مراسم آیینی در فضای آزاد بود. در این نقوش از خدایان اثری نیست. با اینکه در ۶۴۸ پ.م آشوربانیپال پادشاه قدرتمند آشور خاک شوش را به توبره کشید اما تاریخ ایلام پایان نیافت. به‌زودی شهر بازسازی می‌شود، بایگانی‌های رسمی این دوره از همزیستی مردم بومی این منطقه و پارسیانی که به میان آنان رخنه کرده بودند خبر می‌دهند از این اختلاط شاهنشاهی جهانی پارس زاده شد.

سرانجام شوش در دوره داریوش اول شاهنشاه هخامنشی به‌عنوان پایتخت و مرکز مهم اداری و اجرایی انتخاب شد.